1 Poznaj anatomię świecy japońskiej

Każda świeca na wykresie to graficzna reprezentacja tego, co działo się z ceną w określonym czasie — może to być 1 minuta, 1 godzina, 1 dzień lub nawet 1 tydzień. Bez względu na interwał czasowy, każda świeca zawiera te same cztery informacje:

Cena otwarcia (Open) — pierwsza cena transakcji w danym okresie. Na GPW dla interwału dziennego to cena z pierwszej transakcji po otwarciu sesji o 9:00.

Cena zamknięcia (Close) — ostatnia cena transakcji w danym okresie. To najważniejsza cena, bo pokazuje finalne zdanie rynku. Na GPW to cena z fixingu zamknięcia o 17:00.

Cena maksymalna (High) — najwyższy poziom, jaki osiągnęła cena w trakcie okresu. Pokazuje, jak wysoko kupujący byli w stanie wypchnąć cenę.

Cena minimalna (Low) — najniższy poziom ceny w danym okresie. Pokazuje, jak nisko sprzedający zdołali zepchnąć cenę.

Te cztery ceny tworzą wizualną strukturę świecy:

Korpus (body) — to prostokątna, wypełniona część świecy. Reprezentuje zakres między ceną otwarcia a zamknięcia. Im dłuższy korpus, tym większa była różnica między Open a Close — czyli tym silniejsza dominacja jednej strony rynku.

Górny knot (upper shadow/wick) — cienka linia powyżej korpusu. Łączy górną krawędź korpusu z ceną maksymalną (High). Długi górny knot oznacza, że cena dotarła wysoko, ale została odrzucona — sprzedający zepchnęli ją w dół przed zamknięciem.

Dolny knot (lower shadow/wick) — cienka linia poniżej korpusu. Łączy dolną krawędź korpusu z ceną minimalną (Low). Długi dolny knot oznacza, że cena spadła nisko, ale kupujący ją odzyskali.

2 Zrozum znaczenie kolorów świecy

Kolor świecy natychmiast informuje Cię, kto wygrał daną sesję — kupujący (byki) czy sprzedający (niedźwiedzie).

Świeca zielona (lub biała) — świeca wzrostowa, bycza. Oznacza, że cena zamknięcia jest WYŻSZA niż cena otwarcia. Kupujący dominowali i wypchnęli cenę w górę. W przypadku świecy zielonej:

• Dolna krawędź korpusu = cena otwarcia (Open)
• Górna krawędź korpusu = cena zamknięcia (Close)

Świeca czerwona (lub czarna) — świeca spadkowa, niedźwiedzia. Oznacza, że cena zamknięcia jest NIŻSZA niż cena otwarcia. Sprzedający dominowali i zepchnęli cenę w dół. W przypadku świecy czerwonej:

• Górna krawędź korpusu = cena otwarcia (Open)
• Dolna krawędź korpusu = cena zamknięcia (Close)

Praktyczny przykład z GPW: Załóżmy, że analizujesz świecę dzienną KGHM. Otwarcie: 120 zł, zamknięcie: 125 zł, maksimum: 127 zł, minimum: 118 zł. Ponieważ zamknięcie (125 zł) jest wyższe niż otwarcie (120 zł), świeca będzie zielona. Korpus ma 5 zł wysokości (125-120). Górny knot ma 2 zł (127-125), dolny knot ma 2 zł (120-118).

Uwaga: Różne platformy mogą używać różnych kolorów. TradingView domyślnie używa zielony/czerwony, ale możesz spotkać biały/czarny lub niebieski/czerwony. Przed analizą sprawdź ustawienia platformy.

3 Naucz się identyfikować trend na wykresie

Zanim zaczniesz analizować pojedyncze świece i formacje, musisz określić panujący trend. Formacje świecowe mają różne znaczenie w zależności od kontekstu — ta sama formacja może sygnalizować odwrócenie w trendzie wzrostowym, ale kontynuację w spadkowym.

Trend wzrostowy (byczny) — seria coraz wyższych szczytów (Higher Highs) i coraz wyższych dołków (Higher Lows). Na wykresie świecowym widzisz przewagę zielonych świec, a cena tworzy "schody" w górę.

Trend spadkowy (niedźwiedzi) — seria coraz niższych szczytów (Lower Highs) i coraz niższych dołków (Lower Lows). Przeważają czerwone świece, cena tworzy "schody" w dół.

Trend boczny (konsolidacja) — cena porusza się w określonym zakresie między wsparciem i oporem. Świece zielone i czerwone występują naprzemiennie, brak wyraźnego kierunku.

Jak określić trend w praktyce:

1. Odsuń się od wykresu — użyj mniejszego powiększenia, żeby zobaczyć szerszy obraz
2. Spójrz na ostatnie 20-50 świec — czy cena generalnie rośnie, spada, czy stoi w miejscu?
3. Zidentyfikuj ostatnie szczyty i dołki — czy są coraz wyższe, coraz niższe, czy na podobnym poziomie?
4. Dodaj średnią kroczącą SMA(50) — jeśli cena jest powyżej średniej, trend jest raczej wzrostowy; poniżej — spadkowy

4 Interpretuj pojedyncze świece

Zanim przejdziesz do formacji wieloświecowych, naucz się "czytać" informacje z pojedynczej świecy. Każda świeca opowiada historię sesji:

Długa zielona świeca z krótkimi knotami — silna dominacja kupujących przez całą sesję. Cena otworzyła się nisko i systematycznie rosła aż do zamknięcia. To sygnał siły byków.

Długa czerwona świeca z krótkimi knotami — silna dominacja sprzedających. Cena otworzyła się wysoko i systematycznie spadała. Sygnał siły niedźwiedzi.

Świeca z długim górnym knotem — kupujący próbowali wypchnąć cenę w górę, ale sprzedający odrzucili wyższe poziomy. Im dłuższy knot, tym silniejsze odrzucenie. To potencjalny sygnał osłabienia popytu.

Świeca z długim dolnym knotem — sprzedający próbowali zepchnąć cenę, ale kupujący obronili niższe poziomy. Potencjalny sygnał popytu czającego się na niższych poziomach.

Świeca z małym korpusem i długimi knotami (szpulka) — niezdecydowanie rynku. Ani kupujący, ani sprzedający nie potrafili przejąć kontroli. Może zapowiadać zmianę kierunku.

Świeca z minimalnym korpusem (doji) — cena otwarcia prawie równa cenie zamknięcia. Kompletna równowaga sił. W trendzie może sygnalizować wyczerpanie i potencjalne odwrócenie.

5 Zapamiętaj kluczowe formacje świecowe

Formacje świecowe to określone układy jednej lub kilku świec, które mogą sygnalizować kontynuację lub odwrócenie trendu. Oto 6 najważniejszych formacji, które każdy inwestor powinien znać:

Młot (Hammer) — formacja odwrócenia w trendzie spadkowym. Mały korpus w górnej części świecy, długi dolny knot (minimum 2x długość korpusu), brak lub minimalny górny knot. Pokazuje, że sprzedający zepchnęli cenę, ale kupujący ją odzyskali. Sygnał potencjalnego odbicia.

Wisielec (Hanging Man) — wygląda identycznie jak młot, ale pojawia się w trendzie wzrostowym. Ta sama formacja, ale odwrotny kontekst. Może sygnalizować wyczerpanie wzrostów i potencjalny spadek.

Objęcie hossy (Bullish Engulfing) — formacja dwuświecowa. Pierwsza świeca jest czerwona (spadkowa), druga jest zielona i jej korpus całkowicie "obejmuje" korpus pierwszej świecy. Silny sygnał odwrócenia w trendzie spadkowym.

Objęcie bessy (Bearish Engulfing) — odwrotność objęcia hossy. Pierwsza świeca zielona, druga czerwona obejmuje całkowicie jej korpus. Sygnał odwrócenia w trendzie wzrostowym.

Doji — świeca z bardzo małym lub zerowym korpusem (Open ≈ Close). Cena znacząco się wahała, ale finalnie wróciła do punktu wyjścia. Sygnał niezdecydowania. Po silnym trendzie może zapowiadać odwrócenie.

Gwiazda poranna (Morning Star) — formacja trzyświecowa. Pierwsza świeca długa czerwona, druga świeca z małym korpusem (często doji), trzecia świeca długa zielona. Silny sygnał odwrócenia trendu spadkowego.

Gwiazda wieczorna (Evening Star) — odwrotność gwiazdy porannej. Pierwsza długa zielona, druga mały korpus, trzecia długa czerwona. Sygnał odwrócenia trendu wzrostowego.

Więcej o formacjach świecowych przeczytasz w lekcji 3.5 kursu analizy technicznej.

6 Ćwiczenia praktyczne na wykresach GPW

Teoria to jedno, ale prawdziwa nauka przychodzi z praktyką. Oto ćwiczenia, które pomogą Ci opanować czytanie wykresów świecowych:

Ćwiczenie 1: Anatomia świecy

1. Otwórz TradingView i wyszukaj "PKN:GPW" (Orlen)
2. Ustaw interwał dzienny (1D)
3. Wybierz losową świecę i najedź na nią kursorem
4. Zapisz 4 ceny: Open, High, Low, Close
5. Określ: czy świeca jest wzrostowa czy spadkowa? Jak długi jest korpus? Który knot jest dłuższy?
6. Powtórz dla 10 różnych świec

Ćwiczenie 2: Identyfikacja trendu

1. Przejrzyj wykresy 5 dużych spółek: PKO, PZU, CDR, KGH, PGE
2. Dla każdej spółki określ panujący trend (wzrostowy, spadkowy, boczny)
3. Zaznacz na wykresie ostatnie 3 szczyty i 3 dołki
4. Sprawdź, czy szczyty i dołki są coraz wyższe, coraz niższe, czy na podobnym poziomie

Ćwiczenie 3: Szukanie formacji

1. Wybierz wykres dowolnej spółki z WIG20
2. Przejrzyj ostatnie 100 świec
3. Znajdź i zaznacz: młot, objęcie hossy, objęcie bessy, doji
4. Sprawdź, co stało się z ceną po każdej formacji — czy sygnał się sprawdził?

Ćwiczenie 4: Dziennik obserwacji

1. Wybierz 3 spółki do codziennej obserwacji
2. Codziennie zapisuj: data, typ świecy (zielona/czerwona), długość korpusu (mała/średnia/duża), długość knotów
3. Po tygodniu przejrzyj notatki i porównaj z ruchem ceny
4. Zaobserwuj, jakie świece poprzedzały większe ruchy

7 Łącz analizę świecową z innymi narzędziami

Formacje świecowe działają najlepiej w połączeniu z innymi narzędziami analizy technicznej:

Poziomy wsparcia i oporu — formacja młota na poziomie wsparcia ma większą wiarygodność niż młot "w powietrzu". Podobnie objęcie hossy przy wsparciu to silniejszy sygnał. Jak wyznaczać wsparcia i opory?

Wolumen obrotu — formacje potwierdzone wysokim wolumenem są bardziej wiarygodne. Objęcie hossy z wolumenem 3x większym niż średnia to silny sygnał. Formacja przy niskim wolumenie może być fałszywym sygnałem.

Wskaźniki impetu — RSI poniżej 30 + młot = potencjalne dno. RSI powyżej 70 + wisielec = potencjalny szczyt. Połączenie formacji z wykupieniem/wyprzedaniem zwiększa wiarygodność.

Średnie kroczące — formacja bycza powyżej SMA(200) jest silniejsza niż poniżej. Średnie kroczące pomagają określić główny trend, w którym interpretujesz formacje.