1 Zrozum, dlaczego stop loss jest niezbędny

Stop loss to zlecenie sprzedaży, które aktywuje się automatycznie, gdy cena spadnie do określonego poziomu. Dlaczego jest niezbędny?

Ochrona kapitału — Twój kapitał to Twoje narzędzie pracy. Bez kapitału nie możesz inwestować. Jedna pozycja bez stop lossa może kosztować Cię 30%, 50% lub więcej. Odrobienie 50% straty wymaga 100% zysku — to matematyka, która działa przeciwko Tobie.

Eliminacja emocji — Gdy cena spada, a Ty patrzysz na rosnącą stratę, emocje przejmują kontrolę. "Może się odbije", "poczekam jeszcze dzień". Stop loss podejmuje decyzję za Ciebie, zanim emocje wezmą górę.

Dyscyplina i powtarzalność — Profesjonalni traderzy mają system. Część tego systemu to jasno określone zasady wyjścia z pozycji. Stop loss to nie opcja — to obowiązek.

Przykład z GPW: W marcu 2020 indeks WIG20 spadł o ponad 40% w ciągu miesiąca. Inwestor bez stop lossów stracił niemal połowę portfela. Inwestor ze stop lossami na poziomie -10% zrealizował kontrolowane straty i zachował większość kapitału na odbudowę pozycji po krachu.

Matematyka strat:

• Strata 10% wymaga 11% zysku do odrobienia
• Strata 20% wymaga 25% zysku
• Strata 30% wymaga 43% zysku
• Strata 50% wymaga 100% zysku
• Strata 75% wymaga 300% zysku

Wniosek: małe straty są do odrobienia, duże straty mogą zniszczyć portfel na lata.

2 Poznaj metody ustawiania stop loss

Istnieje kilka popularnych metod wyznaczania poziomu stop loss. Każda ma swoje zalety i wady.

Metoda 1: Stały procent od ceny wejścia

• Najprostsza metoda — ustawiasz stop loss np. 5%, 7% lub 10% poniżej ceny zakupu
• Zalety: łatwa do zastosowania, nie wymaga analizy wykresu
• Wady: nie uwzględnia struktury wykresu, może być zbyt ciasna (częste wybijanie) lub zbyt szeroka (duże straty)
• Typowe wartości: 5-10% dla akcji, 2-3% dla krótkoterminowego tradingu

Metoda 2: Pod poziomem wsparcia

• Stop loss ustawiasz kilka procent poniżej najbliższego poziomu wsparcia
• Logika: jeśli cena przebije wsparcie, Twoja teza inwestycyjna jest błędna
• Zalety: poziom ma sens techniczny, cena ma "pokój do oddychania"
• Wady: wymaga umiejętności identyfikacji wsparcia
• Praktyka: ustaw stop 1-2% poniżej wsparcia, nie dokładnie na nim

Metoda 3: ATR (Average True Range)

• ATR mierzy średnią zmienność ceny w danym okresie
• Stop loss = cena wejścia minus (ATR × mnożnik)
• Typowy mnożnik: 1.5 do 3.0
• Zalety: dostosowuje się do zmienności danej spółki
• Wady: wymaga wskaźnika ATR (dostępny w TradingView)
• Przykład: cena wejścia 100 zł, ATR(14) = 3 zł, mnożnik 2.0 → stop loss = 100 - (3×2) = 94 zł

Metoda 4: Pod ostatnim swing low

• Identyfikujesz ostatni widoczny dołek (swing low) i ustawiasz stop poniżej niego
• Logika: dopóki cena nie przebija poprzednich dołków, trend wzrostowy jest intact
• Zalety: oparta na strukturze rynku, daje cenie dużo miejsca
• Wady: może być szeroka w silnych trendach

3 Oblicz wielkość pozycji (Position Sizing)

Position sizing to sztuka określania, ile akcji kupić, żeby ryzyko było kontrolowane. To kluczowy element zarządzania ryzykiem, często ważniejszy niż sam poziom stop lossa.

Zasada 1-2%: Nigdy nie ryzykuj więcej niż 1-2% swojego kapitału na pojedynczą transakcję. To znaczy, że jeśli Twój stop loss zostanie aktywowany, stracisz maksymalnie 1-2% portfela.

Wzór na wielkość pozycji:

Wielkość pozycji (w PLN) = (Kapitał × Max ryzyko %) / (Odległość stop loss %)

Praktyczny przykład:

• Kapitał: 50 000 zł
• Maksymalne ryzyko na transakcję: 2% = 1 000 zł
• Cena akcji: 100 zł
• Planowany stop loss: 92 zł (8% poniżej ceny wejścia)
• Ryzyko na akcję: 100 zł - 92 zł = 8 zł
• Liczba akcji do kupienia: 1 000 zł / 8 zł = 125 akcji
• Wartość pozycji: 125 × 100 zł = 12 500 zł

W tym przykładzie kupujesz pozycję za 12 500 zł. Jeśli cena spadnie do stop lossa (92 zł), Twoja strata wyniesie: 125 × 8 zł = 1 000 zł, czyli dokładnie 2% kapitału.

Tabela position sizing dla kapitału 50 000 zł (ryzyko 2% = 1000 zł):

Stop loss %	Wielkość pozycji	% portfela
5%	20 000 zł	40%
8%	12 500 zł	25%
10%	10 000 zł	20%
15%	6 667 zł	13%
20%	5 000 zł	10%

Wniosek: Im szerszy stop loss, tym mniejsza pozycja. Im węższy stop loss, tym większa pozycja — ale też większe ryzyko przedwczesnego wybicia.

4 Ustaw take profit (cel zysku)

Take profit to zlecenie sprzedaży, które aktywuje się automatycznie, gdy cena wzrośnie do określonego poziomu. Służy do realizacji zysków i zamknięcia pozycji z dodatnim wynikiem.

Stosunek zysku do ryzyka (Risk:Reward Ratio)

Kluczowe pytanie: ile możesz zyskać w stosunku do tego, ile ryzykujesz? To nazywamy R:R (Risk to Reward Ratio).

• R:R 1:1 = ryzykujesz 100 zł, żeby zyskać 100 zł (słabe)
• R:R 1:2 = ryzykujesz 100 zł, żeby zyskać 200 zł (minimum)
• R:R 1:3 = ryzykujesz 100 zł, żeby zyskać 300 zł (dobre)

Dlaczego R:R minimum 1:2 jest ważne: Przy R:R 1:2 możesz mieć rację tylko w 40% transakcji i nadal zarabiać:

• 10 transakcji, 4 zyskowne, 6 stratnych
• Zyski: 4 × 200 zł = 800 zł
• Straty: 6 × 100 zł = 600 zł
• Wynik netto: +200 zł (mimo tylko 40% skuteczności)

Metody wyznaczania take profit:

1. Wielokrotność ryzyka

• Jeśli stop loss = 8 zł od ceny wejścia, take profit = 16 zł (2x) lub 24 zł (3x) od ceny wejścia
• Prosta metoda, zawsze zachowuje pożądany R:R

2. Przy poziomie oporu

• Cel zysku tuż przed najbliższym oporem
• Logika: przy oporze cena może się zatrzymać lub zawrócić
• Przed wejściem sprawdź, czy odległość do oporu daje R:R minimum 1:2

3. Przy poziomach Fibonacciego

• Po korekcie, cele na poziomach 127.2%, 161.8% rozszerzenia Fibonacciego
• Popularne wśród traderów używających analizy Fibonacciego

5 Stosuj trailing stop (stop kroczący)

Trailing stop to dynamiczny stop loss, który automatycznie przesuwa się za ceną w kierunku zysku, ale nie cofa się, gdy cena spada. Pozwala "jechać" z trendem i chronić rosnące zyski.

Jak działa trailing stop:

1. Ustawiasz początkowy stop loss, np. 10% poniżej ceny zakupu
2. Cena rośnie — trailing stop przesuwa się w górę, utrzymując stałą odległość
3. Cena spada — trailing stop zostaje w miejscu (nie cofa się)
4. Gdy cena spadnie do poziomu trailing stopa, pozycja jest zamykana

Przykład praktyczny:

• Kupujesz po 100 zł, trailing stop 10% = 90 zł
• Cena rośnie do 110 zł → trailing stop = 99 zł
• Cena rośnie do 130 zł → trailing stop = 117 zł
• Cena spada do 125 zł → trailing stop nadal 117 zł (nie cofa się)
• Cena spada do 117 zł → pozycja zamknięta z zyskiem 17%

Metody trailing stopu:

1. Stały procent

• Trailing stop zawsze X% poniżej najwyższej osiągniętej ceny
• Przykład: 10% trailing stop

2. ATR trailing

• Trailing stop = najwyższa cena minus (ATR × mnożnik)
• Dostosowuje się do zmienności

3. Pod swing low

• Przesuwasz stop pod każdy nowy swing low (dołek)
• Wymaga ręcznego monitorowania

4. Pod średnią kroczącą

• Stop pod SMA(20) lub EMA(21)
• Dopóki cena jest powyżej średniej, pozycja otwarta

Uwaga: Nie wszystkie platformy brokerskie oferują automatyczny trailing stop. Sprawdź dostępność u swojego brokera. Alternatywnie, możesz ręcznie przesuwać zwykły stop loss.

6 Praktyczne ustawienie zleceń w platformie

Teoria to jedno, praktyka to drugie. Oto jak ustawić zlecenia stop loss i take profit w popularnych platformach:

Typowe typy zleceń stop:

Stop Loss (SL)

• Gdy cena spadnie do poziomu X, system automatycznie złoży zlecenie sprzedaży
• Zlecenie PKC (po każdej cenie) — gwarantowana realizacja, ale cena może być gorsza w przypadku luki
• Zlecenie z limitem — sprzedaż tylko po cenie X lub lepszej, ale może nie być zrealizowane przy luce

Stop Limit

• Gdy cena spadnie do poziomu X (trigger), złóż zlecenie sprzedaży z limitem Y
• Daje większą kontrolę nad ceną realizacji
• Ryzyko: przy dużym ruchu zlecenie może nie zostać zrealizowane

Trailing Stop

• Nie wszystkie platformy oferują
• Ustawiasz odległość (w % lub PLN) od najwyższej ceny

Wskazówki praktyczne:

1. Zawsze sprawdzaj, czy zlecenie zostało przyjęte — potwierdź w liście zleceń oczekujących
2. Pamiętaj o spreadzie — cena bid może być niższa niż cena na wykresie
3. Na GPW zlecenia stop działają tylko w godzinach sesji
4. W przypadku luki cenowej (gap) stop loss może zostać zrealizowany po znacznie gorszej cenie
5. Regularnie sprawdzaj, czy Twoje zlecenia stop są aktywne (nie wygasły)

7 Kompletny przykład: od analizy do ustawienia zleceń

Przejdźmy przez kompletny proces decyzyjny dla hipotetycznej transakcji:

Scenariusz: Analizujesz akcje PKO BP. Kapitał: 30 000 zł. Maksymalne ryzyko na transakcję: 2%.

Krok 1: Analiza wykresu

• Aktualna cena: 45 zł
• Wsparcie: strefa 42-43 zł (testowane 3 razy w ostatnich miesiącach)
• Opór: 52 zł (poprzedni szczyt)
• Trend: wzrostowy (wyższe szczyty i dołki)

Krok 2: Określenie stop loss

• Wsparcie na 42 zł
• Stop loss: 1 zł pod wsparciem = 41 zł
• Ryzyko na akcję: 45 zł - 41 zł = 4 zł (8.9%)

Krok 3: Określenie take profit

• Opór na 52 zł
• Take profit: 51 zł (tuż przed oporem)
• Potencjalny zysk na akcję: 51 zł - 45 zł = 6 zł
• R:R = 6 zł / 4 zł = 1.5:1 (do przyjęcia, ale nie idealne)

Krok 4: Position sizing

• Maksymalne ryzyko: 30 000 zł × 2% = 600 zł
• Ryzyko na akcję: 4 zł
• Liczba akcji: 600 zł / 4 zł = 150 akcji
• Wartość pozycji: 150 × 45 zł = 6 750 zł (22.5% portfela)

Krok 5: Złożenie zleceń

• Kup 150 akcji PKO BP po 45 zł = 6 750 zł
• Stop loss: 150 akcji po 41 zł (zlecenie stop)
• Take profit: 150 akcji po 51 zł (zlecenie z limitem)

Wyniki możliwe:

• Stop loss aktywowany: strata 150 × 4 zł = 600 zł (2% kapitału)
• Take profit osiągnięty: zysk 150 × 6 zł = 900 zł (3% kapitału)