Stop loss

Jak działa stop loss?

Stop loss to zlecenie warunkowe, które pozostaje nieaktywne dopóki cena instrumentu nie osiągnie określonego przez Ciebie poziomu (trigger). Gdy cena spadnie do tego poziomu, zlecenie stop loss zostaje aktywowane i przekształca się w zlecenie sprzedaży - najczęściej zlecenie PKC (realizowane po każdej dostępnej cenie) lub zlecenie limitowane.

Załóżmy, że kupiłeś akcje po 100 zł i ustawiasz stop loss na poziomie 90 zł. Dopóki cena akcji pozostaje powyżej 90 zł, nic się nie dzieje. W momencie, gdy cena spadnie do 90 zł lub poniżej, Twoje zlecenie stop loss aktywuje się i akcje zostają sprzedane. W ten sposób ograniczasz maksymalną stratę do 10% (minus ewentualne poślizgi cenowe).

Stop loss działa automatycznie, co jest jego wielką zaletą. Nie musisz stale monitorować rynku - zlecenie wykona się nawet gdy śpisz lub jesteś poza dostępem do internetu. Jest to szczególnie ważne w momentach gwałtownych spadków, gdy emocje mogą utrudniać racjonalne decyzje.

Rodzaje stop loss

Na rynku stosuje się kilka wariantów zleceń stop loss. Podstawowy stop loss (stop market) po aktywacji staje się zleceniem PKC, gwarantując realizację, ale nie gwarantując dokładnej ceny. Może to być problemem przy lukach cenowych lub niskiej płynności, gdy realizacja nastąpi znacznie poniżej poziomu stop.

Stop limit to wariant, w którym po aktywacji zlecenie staje się zleceniem limitowanym. Określasz zarówno poziom aktywacji, jak i minimalną cenę sprzedaży. Wadą jest ryzyko niewykonania zlecenia, jeśli cena "przeskoczy" przez Twój limit zbyt szybko.

Trailing stop (ruchomy stop loss) to zaawansowany typ zlecenia, które automatycznie podąża za ceną rosnącą w górę, ale nie obniża się gdy cena spada. Ustawiasz odległość od ceny (np. 5% lub 5 zł), a stop loss automatycznie przesuwa się w górę gdy cena rośnie. Pozwala to chronić zyski podczas trendu wzrostowego, jednocześnie dając przestrzeń na normalne wahania cen.

Jak ustawić stop loss?

Ustawienie prawidłowego poziomu stop loss jest jednym z najtrudniejszych aspektów zarządzania ryzykiem. Zbyt ciasny stop loss (bliski cenie zakupu) będzie aktywowany przez normalne, codzienne wahania cen, powodując przedwczesne wyjście z potencjalnie zyskownej pozycji. Zbyt luźny stop loss nie spełni swojej funkcji ochronnej i dopuści do dużych strat.

Popularne metody ustalania poziomu stop loss obejmują podejście procentowe - np. 5%, 10% lub 15% od ceny zakupu w zależności od zmienności instrumentu i tolerancji na ryzyko. Podejście techniczne wykorzystuje poziomy wsparcia z analizy technicznej - stop loss ustawia się nieco poniżej ważnego wsparcia. Podejście oparte na zmienności (ATR) uwzględnia średni zakres wahań ceny danego instrumentu.

Ważną zasadą jest ustalenie maksymalnej straty na pojedynczej transakcji w relacji do całego portfela. Wielu doświadczonych traderów stosuje zasadę 1-2%, co oznacza, że pojedyncza strata nie powinna przekroczyć 1-2% wartości całego portfela. Poziom stop loss powinien być ustalany przed otwarciem pozycji i konsekwentnie przestrzegany.

Trailing stop - ruchomy stop loss

Trailing stop jest szczególnie użyteczny w trendach wzrostowych, gdy chcesz chronić narastające zyski. Zamiast stałego poziomu cenowego, określasz odległość od bieżącej ceny maksymalnej. Gdy cena rośnie, stop loss automatycznie przesuwa się w górę, "śledząc" cenę. Gdy cena zaczyna spadać, stop loss pozostaje na miejscu i aktywuje się, gdy spadek przekroczy ustaloną odległość.

Przykład: Kupujesz akcje po 100 zł z trailing stopem 10%. Początkowo stop jest na 90 zł. Cena rośnie do 120 zł - stop przesuwa się do 108 zł (10% poniżej 120 zł). Cena dalej rośnie do 150 zł - stop na 135 zł. Następnie cena spada do 140 zł - stop pozostaje na 135 zł. Gdy cena spadnie do 135 zł, pozycja zostaje zamknięta z zyskiem 35% (zamiast potencjalnej straty, gdybyś nie miał stop lossa).

Trailing stop można ustawić jako procent od ceny lub jako stałą kwotę. Wybór zależy od zmienności instrumentu i Twojej strategii. Bardziej zmienne instrumenty wymagają szerszego trailing stopa, aby nie zostać "wyrzuconym" przez normalne wahania.

Stop loss w praktyce na GPW

Na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie dostępne są zlecenia stop loss i trailing stop, choć ich dokładna funkcjonalność może się różnić w zależności od platformy maklerskiej. Większość polskich brokerów oferuje przynajmniej podstawowe zlecenia stop loss, ale nie wszystkie platformy obsługują trailing stop - warto to sprawdzić w swoim domu maklerskim.

Należy pamiętać, że zlecenia stop na GPW są aktywowane tylko podczas sesji giełdowej. Jeśli spółka opublikuje negatywne informacje po zamknięciu sesji, cena może otworzyć się z luką (gap) znacznie poniżej Twojego stop lossa. W takim przypadku realizacja nastąpi po cenie otwarcia, która może być dużo niższa niż ustalony poziom stop.

Przy instrumentach o niskiej płynności stop loss może być realizowany po znacznie gorszej cenie niż poziom aktywacji ze względu na szeroki spread. Dlatego dla mało płynnych spółek warto rozważyć stop limit zamiast stop market, chociaż wiąże się to z ryzykiem niewykonania zlecenia.