Zlecenie PKC (Po Każdej Cenie)
Zlecenie PKC (Po Każdej Cenie, ang. market order) to typ zlecenia giełdowego, które jest realizowane natychmiast po najlepszej dostępnej cenie rynkowej. Inwestor składający zlecenie PKC akceptuje każdą cenę, jaka jest aktualnie oferowana na rynku, priorytetem jest szybkość wykonania transakcji, a nie konkretna cena.
Jak działa zlecenie PKC?
Zlecenie PKC jest najprostszym i najszybszym sposobem na kupno lub sprzedaż papierów wartościowych na giełdzie. Gdy składasz zlecenie kupna PKC, Twoje zlecenie jest realizowane po najniższej cenie, po jakiej ktoś aktualnie chce sprzedać dane papiery. Analogicznie, zlecenie sprzedaży PKC jest realizowane po najwyższej cenie, jaką oferują kupujący.
Mechanizm działania jest prosty: Twoje zlecenie jest natychmiast dopasowywane do przeciwstawnych zleceń oczekujących w arkuszu zleceń. Jeśli na rynku jest wystarczająca płynność, całe zlecenie zostanie zrealizowane w ciągu ułamków sekundy. Przy dużych zleceniach lub niskiej płynności może dojść do realizacji po kilku różnych cenach (częściowej realizacji na kolejnych poziomach cenowych).
Zlecenie PKC nie posiada limitu cenowego, co oznacza, że teoretycznie możesz kupić akcje znacznie drożej lub sprzedać znacznie taniej niż oczekiwałeś. Jest to szczególnie istotne na rynkach o niskiej płynności lub w momentach dużej zmienności.
Porównanie: PKC vs PCR vs zlecenie limitowane
Na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie dostępnych jest kilka typów zleceń, z których każdy ma swoje zastosowanie. Zlecenie PKC gwarantuje realizację, ale nie gwarantuje ceny. Zlecenie PCR (Po Cenie Rynkowej) jest podobne do PKC, ale po realizacji pierwszej części staje się zleceniem limitowanym po cenie ostatniej transakcji, co ogranicza ryzyko niekorzystnej ceny przy realizacji pozostałej części.
Zlecenie limitowane (z limitem ceny) to przeciwieństwo PKC - określasz maksymalną cenę kupna lub minimalną cenę sprzedaży. Zlecenie zostanie zrealizowane tylko jeśli rynek osiągnie Twój limit lub lepszą cenę. Wadą jest ryzyko, że zlecenie może nie zostać zrealizowane wcale, jeśli cena nie osiągnie limitu.
Zlecenie STOP to kolejny typ, który aktywuje się dopiero gdy cena osiągnie określony poziom. Jest często używane jako stop loss do ochrony przed stratami. Po aktywacji zlecenie STOP może przekształcić się w PKC (STOP loss) lub zlecenie limitowane (STOP limit).
Kiedy używać zlecenia PKC?
Zlecenie PKC jest najlepszym wyborem w kilku sytuacjach. Przede wszystkim gdy priorytetem jest szybkość wykonania transakcji, a nie konkretna cena. Na przykład, gdy chcesz natychmiast zamknąć stratną pozycję w reakcji na negatywne wiadomości lub gdy chcesz szybko wejść na rynek przed oczekiwanym ruchem cenowym.
PKC sprawdza się również przy inwestowaniu w płynne instrumenty o wąskim spreadzie, gdzie różnica między ceną kupna a sprzedaży jest minimalna. Na najbardziej płynnych spółkach z WIG20 spread wynosi często zaledwie kilka groszy, więc ryzyko niekorzystnej ceny jest niewielkie.
Zlecenie PKC jest także używane przy strategiach długoterminowego inwestowania, gdzie dokładna cena zakupu ma mniejsze znaczenie w kontekście wieloletniego horyzontu inwestycyjnego. Jeśli planujesz trzymać akcje przez 10 lat, różnica kilku groszy w cenie zakupu nie będzie miała istotnego wpływu na końcowy wynik.
Kiedy unikać zlecenia PKC?
Są sytuacje, w których zlecenie PKC może być ryzykowne. Przede wszystkim należy unikać go na rynkach o niskiej płynności, gdzie szeroki spread między ofertami kupna i sprzedaży może skutkować realizacją po bardzo niekorzystnej cenie. Dotyczy to małych spółek z NewConnect lub mało popularnych instrumentów.
Również w momentach dużej zmienności rynkowej, na przykład tuż po publikacji ważnych danych makroekonomicznych lub wyników finansowych spółki, ceny mogą gwałtownie się zmieniać. Zlecenie PKC złożone w takim momencie może zostać zrealizowane po cenie znacząco różnej od tej wyświetlanej w chwili składania zlecenia.
Przy dużych zleceniach, które stanowią znaczący procent dziennego obrotu danym papierem, PKC może spowodować tzw. market impact - samo zlecenie wpływa na cenę, bo "wyjada" kolejne poziomy w arkuszu zleceń. W takich przypadkach lepiej używać zleceń limitowanych lub dzielić transakcję na mniejsze części.
Przy braku wystarczającej płynności: realizacja po wielu cenach aż do wypełnienia zlecenia
Przykład z GPW
Arkusz zleceń dla akcji PKO BP wygląda następująco: najlepsza oferta sprzedaży (ask) to 100 akcji po 45,00 zł, kolejna 200 akcji po 45,05 zł, następna 150 akcji po 45,10 zł. Składasz zlecenie kupna PKC na 300 akcji. Realizacja: 100 akcji po 45,00 zł + 200 akcji po 45,05 zł. Średnia cena zakupu to 45,03 zł. Gdybyś chciał kupić 500 akcji, kupiłbyś dodatkowo 150 po 45,10 zł i 50 po jeszcze wyższej cenie.
Najczęstsze błędy
- Składanie PKC na niepłynnych spółkach - przy szerokiim spreadzie (np. 5-10%) możesz przepłacić setki złotych za transakcję
- PKC w momencie otwarcia/zamknięcia sesji - w tych okresach zmienność jest większa, a ceny mogą się gwałtownie zmieniać
- Duże zlecenia PKC - mogą "przejeść" kilka poziomów cenowych, znacząco podnosząc średnią cenę zakupu
- PKC podczas publikacji wyników - w ciągu sekund cena może zmienić się o kilka procent
- Brak sprawdzenia arkusza zleceń - przed złożeniem PKC warto zobaczyć, ile akcji jest dostępnych na poszczególnych poziomach cenowych
FAQ - Często zadawane pytania
Czy zlecenie PKC zawsze zostanie zrealizowane?
Zlecenie PKC zostanie zrealizowane, jeśli na rynku są przeciwstawne oferty. W normalnych warunkach handlu na płynnych spółkach realizacja jest natychmiastowa. Wyjątkiem są sytuacje braku płynności (brak ofert po drugiej stronie) lub zawieszenie notowań instrumentu. Jeśli na rynku nie ma żadnej oferty sprzedaży, Twoje zlecenie kupna PKC będzie czekać do pojawienia się sprzedającego.
Jaka jest różnica między PKC a PCR na GPW?
PKC realizuje całe zlecenie po dostępnych cenach, nawet jeśli oznacza to przechodzenie przez wiele poziomów cenowych. PCR (Po Cenie Rynkowej) realizuje pierwszą część po najlepszej cenie, ale pozostała część zamienia się w zlecenie limitowane po cenie tej pierwszej transakcji. PCR chroni przed niekorzystnymi cenami przy częściowej realizacji, ale może skutkować niepełną realizacją zlecenia.
Czy mogę anulować zlecenie PKC po jego złożeniu?
Teoretycznie tak, ale w praktyce zlecenie PKC jest zazwyczaj realizowane tak szybko, że nie ma czasu na anulowanie. Na płynnych instrumentach realizacja następuje w ułamkach sekundy. Anulowanie może się udać tylko jeśli na rynku nie ma przeciwstawnych ofert i zlecenie oczekuje na realizację. Dlatego przed złożeniem PKC warto dokładnie przemyśleć decyzję.
Czy PKC jest lepsze od zlecenia limitowanego dla początkującego?
Dla początkujących inwestujących w płynne spółki z WIG20 zlecenie PKC jest prostsze i eliminuje ryzyko niewykonania transakcji. Jednak warto szybko nauczyć się korzystania ze zleceń limitowanych, które dają większą kontrolę nad ceną transakcji. Przy handlu mniej płynnymi spółkami zlecenie limitowane jest zdecydowanie bezpieczniejszym wyborem, chroniącym przed niekorzystnymi cenami realizacji.
Co oznacza częściowa realizacja zlecenia PKC?
Częściowa realizacja występuje, gdy na jednym poziomie cenowym nie ma wystarczającej liczby akcji do pełnej realizacji zlecenia. Na przykład, jeśli kupujesz 1000 akcji PKC, a na najlepszym poziomie cenowym dostępnych jest tylko 300, otrzymasz 300 akcji po tej cenie, a pozostałe 700 będzie realizowane po kolejnych (gorszych) cenach. Średnia cena zakupu będzie wyższa od najlepszej ceny rynkowej.