Jak wypełnić PIT-38 z zysków giełdowych — krok po kroku

Każdy inwestor, który w danym roku podatkowym sprzedał akcje, ETF-y lub inne papiery wartościowe na giełdzie, ma obowiązek złożenia zeznania PIT-38. Dotyczy to zarówno transakcji zakończonych zyskiem, jak i stratą. W tym przewodniku przeprowadzimy Cię przez cały proces — od uzyskania informacji PIT-8C od brokera, przez logowanie do systemu e-PIT, aż po weryfikację i wysłanie formularza. Pokażemy również konkretny przykład obliczenia podatku i wyjaśnimy znaczenie poszczególnych pól formularza.

TL;DR — Najważniejsze informacje

Termin: PIT-38 składasz do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym
Podstawa: Dane do formularza bierzesz z PIT-8C otrzymanego od brokera (do końca lutego)
Podatek: 19% od dochodu (przychód minus koszty uzyskania przychodu)
Narzędzie: Najwygodniej złożyć przez Twój e-PIT na stronie podatki.gov.pl

1Uzyskanie PIT-8C od brokera

PIT-8C to informacja podatkowa, którą każdy polski dom maklerski ma obowiązek sporządzić i przesłać inwestorowi oraz urzędowi skarbowemu do końca lutego roku następującego po roku podatkowym. Dokument zawiera zestawienie wszystkich Twoich transakcji sprzedaży papierów wartościowych oraz związanych z nimi kosztów.

Gdzie znajdziesz PIT-8C?

W zależności od brokera, PIT-8C możesz otrzymać:

W panelu klienta: Większość brokerów (XTB, mBank, Bossa, BOŚ) udostępnia dokument w sekcji "Dokumenty" lub "Raporty podatkowe" platformy online
Mailem: Niektórzy brokerzy wysyłają dokument jako załącznik PDF
Pocztą tradycyjną: Jeśli nie korzystasz z komunikacji elektronicznej
W systemie e-PIT: Urząd skarbowy otrzymuje kopię PIT-8C i dane są automatycznie zaciągane do Twojego wstępnie wypełnionego zeznania

Co zawiera PIT-8C?

Dokument PIT-8C zawiera kluczowe informacje potrzebne do rozliczenia:

Część D: Przychody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych — łączna kwota uzyskana ze sprzedaży
Część D: Koszty uzyskania przychodów — cena zakupu sprzedanych papierów plus prowizje maklerskie
Dane identyfikacyjne: Twoje dane osobowe i NIP
Dane płatnika: Nazwa i NIP domu maklerskiego

Ważne: Jeśli masz rachunki u kilku brokerów, otrzymasz osobny PIT-8C od każdego z nich. W zeznaniu PIT-38 musisz zsumować dane ze wszystkich otrzymanych dokumentów.

2Logowanie do systemu e-PIT

Najprostszym i najszybszym sposobem złożenia PIT-38 jest skorzystanie z usługi Twój e-PIT dostępnej na portalu podatki.gov.pl. System automatycznie zaciąga dane z PIT-8C przesłanych przez brokerów.

Jak zalogować się do Twój e-PIT?

Wejdź na stronę podatki.gov.pl
Kliknij przycisk "Twój e-PIT"
Wybierz metodę logowania:
- Profil zaufany — najpopularniejsza metoda, możesz założyć przez bank
- e-Dowód — jeśli masz dowód osobisty z warstwą elektroniczną
- Dane autoryzujące — PESEL, kwota przychodu z poprzedniego roku, kwota przychodu z PIT-11/8C z bieżącego roku
- mObywatel — aplikacja mobilna
Po zalogowaniu zobaczysz listę dostępnych zeznań, w tym PIT-38

Co jeśli nie mam profilu zaufanego?

Profil zaufany możesz założyć w kilka minut przez bankowość elektroniczną większości polskich banków (mBank, PKO BP, Santander, ING i inne). Alternatywnie możesz użyć danych autoryzujących — potrzebujesz tylko swojego PESEL-u i kwot przychodów z zeznań podatkowych.

3Wypełnienie formularza PIT-38

Po zalogowaniu do Twój e-PIT system wyświetli wstępnie wypełnione zeznanie PIT-38 na podstawie danych otrzymanych od brokerów. Twoim zadaniem jest zweryfikowanie poprawności danych i ewentualne ich uzupełnienie.

Kluczowe pola formularza PIT-38

Część C — Przychody z kapitałów pieniężnych

Pozycja 20 — Przychód: Łączna kwota uzyskana ze sprzedaży wszystkich papierów wartościowych w roku podatkowym. To suma przychodów ze wszystkich PIT-8C.
Pozycja 21 — Koszty uzyskania przychodów: Suma wszystkich kosztów związanych ze sprzedanymi papierami — cena zakupu plus prowizje przy kupnie i sprzedaży.
Pozycja 22 — Dochód: Różnica między przychodem a kosztami (poz. 20 minus poz. 21). Jeśli wynik jest dodatni, wpisujesz go tutaj.
Pozycja 23 — Strata: Jeśli koszty przewyższają przychody, różnicę wpisujesz jako stratę. Możesz ją rozliczyć w kolejnych 5 latach.

Część D — Odliczenia od dochodu

Pozycja 26 — Straty z lat ubiegłych: Jeśli w poprzednich latach (do 5 lat wstecz) poniosłeś stratę na giełdzie i chcesz ją teraz odliczyć, wpisujesz kwotę tutaj. Pamiętaj o limicie 50% straty z danego roku.
Pozycja 28 — Dochód po odliczeniu strat: Dochód z poz. 22 pomniejszony o odliczone straty.

Część E — Obliczenie podatku

Pozycja 33 — Podstawa obliczenia podatku: Kwota dochodu zaokrąglona do pełnych złotych.
Pozycja 34 — Podatek: 19% od podstawy obliczenia podatku.
Pozycja 35 — Podatek należny: Kwota podatku zaokrąglona do pełnych złotych — tyle musisz zapłacić.

Praktyczny przykład obliczenia

Załóżmy, że w 2024 roku dokonałeś następującej transakcji:

Kupiłeś 100 akcji spółki XYZ po 100 zł = 10 000 zł
Prowizja przy zakupie (0,29%) = 29 zł
Sprzedałeś 100 akcji po 120 zł = 12 000 zł
Prowizja przy sprzedaży (0,29%) = 35 zł (od kwoty 12 000 zł, zaokrąglona)

Obliczenie dochodu:

Przychód: 12 000 zł
Koszty uzyskania przychodu: 10 000 zł (zakup) + 29 zł (prowizja kupno) + 35 zł (prowizja sprzedaż) = 10 064 zł
Dochód: 12 000 zł - 10 064 zł = 1 936 zł

Obliczenie podatku:

Podstawa opodatkowania: 1 936 zł (zaokrąglone: 1 936 zł)
Podatek: 19% × 1 936 zł = 367,84 zł
Podatek należny (zaokrąglony): 368 zł

W formularzu PIT-38 wpiszesz: Pozycja 20 = 12 000 zł, Pozycja 21 = 10 064 zł, Pozycja 22 = 1 936 zł, Pozycja 34/35 = 368 zł.

4Weryfikacja danych

Przed wysłaniem zeznania dokładnie sprawdź wszystkie wprowadzone dane. Błędy w PIT-38 mogą skutkować wezwaniem z urzędu skarbowego lub koniecznością składania korekty.

Lista kontrolna weryfikacji

Porównaj z PIT-8C: Upewnij się, że kwoty przychodu i kosztów zgadzają się z sumą wszystkich otrzymanych PIT-8C
Sprawdź dane osobowe: Imię, nazwisko, PESEL, adres zamieszkania
Zweryfikuj urząd skarbowy: Właściwy ze względu na miejsce zamieszkania na dzień 31 grudnia roku podatkowego
Sprawdź numer rachunku bankowego: Jeśli przysługuje Ci zwrot, upewnij się że numer konta jest aktualny
Skontroluj obliczenia: Dochód = Przychód - Koszty, Podatek = 19% × Dochód
Uwzględnij wszystkich brokerów: Jeśli masz konta u kilku brokerów, zsumuj dane ze wszystkich PIT-8C

Transakcje zagraniczne

Jeśli inwestowałeś na rynkach zagranicznych (np. przez brokera zagranicznego), musisz:

Samodzielnie obliczyć przychody i koszty (zagraniczny broker nie wystawia PIT-8C)
Przeliczyć kwoty na złote według kursu NBP z dnia poprzedzającego transakcję
Dołączyć załącznik PIT/ZG w przypadku dywidend zagranicznych

5Wysłanie zeznania i zapłata podatku

Po zweryfikowaniu wszystkich danych możesz wysłać zeznanie. W systemie Twój e-PIT wystarczy kliknąć przycisk "Akceptuję i wysyłam" lub "Zatwierdź zeznanie".

Potwierdzenie złożenia

Po wysłaniu zeznania otrzymasz:

Urzędowe Poświadczenie Odbioru (UPO): Dokument potwierdzający przyjęcie zeznania przez urząd skarbowy. Zapisz go lub wydrukuj — to Twój dowód terminowego złożenia PIT-38.
Numer referencyjny: Unikalny identyfikator Twojego zeznania

Zapłata podatku

Jeśli z zeznania wynika podatek do zapłaty, musisz go uiścić do 30 kwietnia. Sposób zapłaty:

Przelew na indywidualny mikrorachunek podatkowy: Numer mikrorachunku możesz wygenerować na stronie podatki.gov.pl podając swój PESEL lub NIP. Format: 10 1010 0071 222Y XXXX XXXX XXXX (gdzie Y to cyfra kontrolna, a X to Twój identyfikator)
Tytuł przelewu: PIT-38 za rok [rok podatkowy], np. "PIT-38 za rok 2024"
Przelew przez e-PIT: System Twój e-PIT oferuje również możliwość zapłaty bezpośrednio z poziomu aplikacji

Termin składania PIT-38

Zeznanie PIT-38 należy złożyć od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Jeśli 30 kwietnia wypada w weekend lub święto, termin przesuwa się na najbliższy dzień roboczy.

Alternatywne metody składania

Oprócz systemu Twój e-PIT możesz złożyć PIT-38:

Przez program e-Deklaracje: Aplikacja desktopowa do pobrania ze strony podatki.gov.pl
W formie papierowej: Osobiście w urzędzie skarbowym lub listem poleconym (liczy się data stempla pocztowego)

Najczęstsze błędy przy wypełnianiu PIT-38

Nieuwzględnienie wszystkich PIT-8C: Jeśli masz rachunki u kilku brokerów, musisz zsumować dane ze wszystkich otrzymanych dokumentów. Urząd skarbowy otrzymuje kopie od wszystkich brokerów i wykryje rozbieżności.
Pomylenie przychodu z dochodem: Przychód to kwota uzyskana ze sprzedaży, dochód to przychód minus koszty. Podatek płacisz od dochodu, nie od przychodu!
Nieodliczenie prowizji maklerskich: Prowizje przy zakupie i sprzedaży to koszty uzyskania przychodu — obniżają dochód do opodatkowania. Nie pomijaj ich!
Rozliczanie niezrealizowanych zysków: Podatek płacisz tylko od sprzedanych papierów wartościowych. Jeśli kupiłeś akcje i nadal je trzymasz, nie wykazujesz ich w PIT-38.
Błędne rozliczenie strat z lat ubiegłych: W jednym roku możesz odliczyć maksymalnie 50% straty z danego poprzedniego roku. Wyjątek: jednorazowe odliczenie do 5 mln zł.
Niedotrzymanie terminu: Spóźnienie ze złożeniem zeznania lub zapłatą podatku wiąże się z odsetkami za zwłokę i potencjalnymi karami.
Pominięcie transakcji zagranicznych: Sprzedaż akcji przez zagranicznego brokera też podlega opodatkowaniu w Polsce — musisz samodzielnie obliczyć i wykazać te transakcje.

Najczęściej zadawane pytania

Czy muszę składać PIT-38, jeśli poniosłem tylko stratę?

Tak, zeznanie PIT-38 należy złożyć niezależnie od tego, czy osiągnąłeś zysk, czy poniosłeś stratę. Wykazanie straty w zeznaniu jest warunkiem możliwości jej odliczenia w kolejnych latach. Jeśli nie złożysz PIT-38 ze stratą, stracisz prawo do jej rozliczenia w przyszłości. Pamiętaj, że stratę możesz odliczać przez 5 kolejnych lat, maksymalnie 50% rocznie.

Co jeśli nie otrzymałem PIT-8C do końca lutego?

Jeśli do końca lutego nie otrzymałeś PIT-8C od brokera, skontaktuj się z nim niezwłocznie. Broker ma ustawowy obowiązek przesłania dokumentu. Możesz też sprawdzić, czy dokument jest dostępny w Twoim panelu klienta lub w systemie Twój e-PIT — dane są tam zaciągane automatycznie. W ostateczności możesz samodzielnie obliczyć przychody i koszty na podstawie historii transakcji.

Czy dywidendy z polskich spółek wykazuję w PIT-38?

Nie, dywidend od polskich spółek nie wykazujesz w PIT-38. Podatek od dywidend (19%) jest pobierany przez spółkę wypłacającą dywidendę — otrzymujesz kwotę netto, już po potrąceniu podatku. Inaczej jest z dywidendami zagranicznymi — te musisz wykazać w PIT-38 wraz z załącznikiem PIT/ZG i rozliczyć podatek z uwzględnieniem umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Jak rozliczyć transakcje w walutach obcych?

Przychody i koszty w walutach obcych przeliczasz na złote według średniego kursu NBP z dnia roboczego poprzedzającego dzień transakcji. Dla sprzedaży bierzesz kurs z dnia przed datą sprzedaży, dla zakupu — z dnia przed datą zakupu. Kursy znajdziesz na stronie NBP. Musisz przeliczyć każdą transakcję osobno i zsumować wyniki w złotych.

Czy mogę złożyć korektę PIT-38 po terminie?

Tak, korektę zeznania możesz złożyć w każdym momencie, nawet po upływie terminu 30 kwietnia. Korektę składasz poprzez przesłanie nowego, poprawionego formularza PIT-38 z zaznaczeniem, że jest to korekta. Jeśli z korekty wynika wyższy podatek, należy go dopłacić wraz z odsetkami za zwłokę. Korekta jest możliwa do momentu przedawnienia zobowiązania podatkowego (5 lat od końca roku, w którym upłynął termin płatności).