1Zrozumienie podwójnego opodatkowania dywidend

Gdy otrzymujesz dywidendę od zagranicznej spółki, podlega ona opodatkowaniu w dwóch krajach: w kraju siedziby spółki (tzw. państwo źródła) oraz w Polsce (państwo rezydencji inwestora). To zjawisko nazywamy podwójnym opodatkowaniem.

Jak działa podwójne opodatkowanie?

1. Podatek u źródła (withholding tax): Kraj, w którym spółka ma siedzibę, pobiera podatek od dywidendy przed jej wypłatą. Stawka zależy od kraju — w USA to 30% (lub 15% z W-8BEN), w Niemczech 26,375%, w UK 0%.
2. Podatek w Polsce: Jako polski rezydent podatkowy, musisz zapłacić 19% podatku od dywidendy. Dywidenda wchodzi do podstawy opodatkowania w PIT-38.

Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania (UPO)

Polska ma podpisane umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania z większością krajów. Umowy te:

• Obniżają stawkę podatku u źródła — np. dla dywidend z USA z 30% do 15%
• Określają metodę unikania podwójnego opodatkowania — najczęściej jest to metoda proporcjonalnego odliczenia
• Regulują formalności — jakie dokumenty są potrzebne do skorzystania z obniżonej stawki

Najważniejsze stawki podatku u źródła (po zastosowaniu UPO)

Kraj	Stawka standardowa	Stawka z UPO	Wymagany formularz
USA	30%	15%	W-8BEN
Niemcy	26,375%	15%	Certyfikat rezydencji
Wielka Brytania	0%	0%	Brak
Francja	30%	15%	Certyfikat rezydencji
Holandia	15%	15%	Certyfikat rezydencji

Metoda proporcjonalnego odliczenia

Większość polskich UPO przewiduje metodę proporcjonalnego odliczenia (tax credit). Oznacza to, że:

• Dywidenda jest w pełni opodatkowana w Polsce (19%)
• Od polskiego podatku odliczasz podatek zapłacony za granicą
• Odliczenie nie może przekroczyć kwoty polskiego podatku przypadającego na tę dywidendę

W praktyce: Jeśli za granicą zapłaciłeś 15%, w Polsce dopłacasz różnicę (19% - 15% = 4%). Jeśli za granicą zapłaciłeś 19% lub więcej, w Polsce nie dopłacasz nic.

2Złożenie formularza W-8BEN (dla dywidend z USA)

Formularz W-8BEN (Certificate of Foreign Status of Beneficial Owner for United States Tax Withholding) to dokument wymagany przez amerykański urząd skarbowy (IRS) od inwestorów niebędących rezydentami USA. Jego złożenie pozwala na obniżenie stawki podatku u źródła z 30% do 15%.

Kiedy i gdzie złożyć W-8BEN?

• Kiedy: Przed pierwszą wypłatą dywidendy z amerykańskiej spółki. Jeśli nie złożysz formularza, broker potrąci 30% podatku zamiast 15%.
• Gdzie: U swojego brokera — większość brokerów oferuje możliwość złożenia formularza elektronicznie w panelu klienta.
• Ważność: Formularz jest ważny przez 3 lata. Po upływie tego czasu musisz go odnowić.

Jak wypełnić W-8BEN?

Formularz zawiera podstawowe dane identyfikacyjne:

• Part I — Identification:
  • Imię i nazwisko (dokładnie jak w paszporcie)
  • Kraj obywatelstwa: Poland
  • Adres zamieszkania w Polsce
  • Data urodzenia
  • NIP lub PESEL (jako Foreign tax identifying number)
• Part II — Claim of Tax Treaty Benefits:
  • Kraj rezydencji podatkowej: Poland
  • Numer artykułu umowy: Article 10 (dotyczy dywidend)
  • Stawka z umowy: 15%
• Part III — Certification: Podpis i data

Co jeśli nie złożyłem W-8BEN?

Jeśli broker potrącił 30% zamiast 15%, teoretycznie możesz ubiegać się o zwrot nadpłaconego podatku w USA (formularz 1040-NR). W praktyce jest to skomplikowane i czasochłonne. Zdecydowanie lepiej złożyć W-8BEN przed otrzymaniem pierwszej dywidendy.

W-8BEN a polscy brokerzy

Polscy brokerzy oferujący dostęp do rynku amerykańskiego (XTB, mBank, Bossa) zazwyczaj mają procedurę składania W-8BEN zintegrowaną z procesem otwierania konta. Sprawdź w ustawieniach konta lub skontaktuj się z biurem obsługi klienta.

3Otrzymanie dywidendy i sprawdzenie potrąconego podatku

Gdy zagraniczna spółka wypłaca dywidendę, na Twój rachunek trafia kwota netto — już po potrąceniu podatku u źródła. Ważne jest, żebyś wiedział ile wynosiła kwota brutto i jaki podatek został potrącony.

Skąd wziąć dane o dywidendzie?

• Powiadomienie od brokera: Większość brokerów wysyła informację o wpływie dywidendy z podziałem na kwotę brutto, potrącony podatek i kwotę netto
• Historia rachunku: W panelu brokera znajdziesz szczegóły transakcji dywidendowej
• Roczne zestawienie: Na koniec roku broker może dostarczyć zestawienie wszystkich dywidend. Uwaga: zagraniczny broker nie wystawia polskiego PIT-8C!

Przykład dywidendy z USA

Załóżmy, że posiadasz 50 akcji spółki amerykańskiej XYZ Corp., która wypłaca dywidendę $2 na akcję:

• Dywidenda brutto: 50 × $2 = $100
• Podatek u źródła (15% z W-8BEN): $100 × 15% = $15
• Kwota netto na rachunek: $100 - $15 = $85

Zapisywanie danych do rozliczenia

Dla każdej dywidendy zagranicznej zapisz:

• Datę wypłaty dywidendy
• Nazwę spółki i kraj siedziby
• Kwotę brutto w walucie oryginalnej
• Kwotę potrąconego podatku w walucie oryginalnej
• Kurs NBP z dnia poprzedzającego datę wypłaty (do przeliczenia na PLN)

4Obliczenie należnego podatku w Polsce

Teraz przechodzimy do kluczowego etapu — obliczenia podatku należnego w Polsce z uwzględnieniem metody proporcjonalnego odliczenia.

Krok po kroku — przykład z dywidendą $100

Dane wejściowe:

• Dywidenda brutto: $100
• Podatek potrącony w USA (15%): $15
• Data wypłaty: 15 marca 2024
• Kurs NBP z 14 marca 2024: 1 USD = 3,95 PLN (przykładowy)

Krok 1: Przeliczenie na złote

• Dywidenda brutto: $100 × 3,95 = 395 zł
• Podatek zapłacony w USA: $15 × 3,95 = 59,25 zł

Krok 2: Obliczenie polskiego podatku

• Podstawa opodatkowania: 395 zł (dywidenda brutto)
• Podatek polski (19%): 395 zł × 19% = 75,05 zł

Krok 3: Odliczenie podatku zagranicznego

• Podatek zapłacony za granicą: 59,25 zł
• Limit odliczenia (polski podatek): 75,05 zł
• Odliczamy: min(59,25 zł, 75,05 zł) = 59,25 zł

Krok 4: Podatek do zapłaty w Polsce

• Polski podatek: 75,05 zł
• Minus odliczenie: 59,25 zł
• Do zapłaty w Polsce: 15,80 zł

Efektywne opodatkowanie

Łączny podatek: $15 (USA) + 15,80 zł / 3,95 ≈ $4 (PL) = około $19, co stanowi 19% dywidendy brutto. System działa tak, że efektywna stawka zawsze wynosi 19% — albo płacisz całość za granicą (gdy stawka ≥19%), albo dopłacasz różnicę w Polsce.

Gdy podatek zagraniczny przekracza 19%

Jeśli podatek u źródła wyniósł np. 26% (Niemcy bez certyfikatu rezydencji), nadpłata nie jest zwracana przez polskiego fiskusa. Możesz jednak wystąpić o zwrot nadpłaty do zagranicznego urzędu skarbowego — procedura zależy od kraju.

5Wypełnienie PIT-38 i załącznika PIT/ZG

Dywidendy zagraniczne rozliczasz w zeznaniu PIT-38 wraz z obowiązkowym załącznikiem PIT/ZG (Informacja o dochodach z zagranicy).

Załącznik PIT/ZG

PIT/ZG służy do wykazania dochodów uzyskanych za granicą. Wypełniasz go dla każdego kraju, z którego otrzymałeś dywidendę.

Kluczowe pola PIT/ZG (część C.1. — Dywidendy i inne dochody z kapitałów pieniężnych):

• Pozycja 24: Nazwa państwa — np. "Stany Zjednoczone" lub kod "US"
• Pozycja 25: Przychód (dochód) w walucie polskiej — suma dywidend brutto przeliczona na PLN (np. 395 zł)
• Pozycja 26: Podatek zapłacony za granicą w walucie polskiej (np. 59,25 zł)

Jeśli masz dywidendy z kilku krajów, wypełniasz osobne wiersze dla każdego kraju lub dołączasz dodatkowe załączniki PIT/ZG.

Formularz PIT-38

W głównym formularzu PIT-38 dywidendy zagraniczne wykazujesz w części C.2.:

• Pozycja 38: Suma dochodów z dywidend i innych przychodów z kapitałów pieniężnych uzyskanych za granicą (kwota brutto w PLN, z PIT/ZG)
• Pozycja 40: Podatek od tych dochodów obliczony według stawki 19%
• Pozycja 41: Podatek zapłacony za granicą podlegający odliczeniu (z PIT/ZG, ale nie więcej niż polski podatek)
• Pozycja 42: Podatek należny (pozycja 40 minus pozycja 41)

Przykład wypełnienia dla dywidendy $100

PIT/ZG:

• Poz. 24: Stany Zjednoczone
• Poz. 25: 395 zł
• Poz. 26: 59 zł (zaokrąglone)

PIT-38:

• Poz. 38: 395 zł
• Poz. 40: 75 zł (19% × 395 zł, zaokrąglone)
• Poz. 41: 59 zł (podatek zagraniczny, nie więcej niż poz. 40)
• Poz. 42: 16 zł (75 zł - 59 zł)

Łączenie z innymi dochodami w PIT-38

Jeśli oprócz dywidend zagranicznych masz też dochody ze sprzedaży akcji (polskich lub zagranicznych), wszystkie trafiają do jednego zeznania PIT-38. Dochody z różnych źródeł kapitałowych sumują się, ale pamiętaj o prawidłowym przyporządkowaniu podatku zagranicznego do odpowiednich pozycji.

6Ulga abolicyjna — kiedy przysługuje?

Ulga abolicyjna to mechanizm, który pozwala na pełne odliczenie podatku zagranicznego nawet wtedy, gdy przekracza on polski podatek. Jednak w przypadku dywidend ma ona ograniczone zastosowanie.

Ulga abolicyjna a dywidendy

Od 2021 roku ulga abolicyjna została znacząco ograniczona i nie ma zastosowania do dywidend rozliczanych metodą proporcjonalnego odliczenia. Ulga dotyczy głównie dochodów z pracy najemnej za granicą rozliczanych metodą wyłączenia z progresją.

Co to oznacza w praktyce?

Jeśli podatek u źródła przekroczył 19%:

• W Polsce nie dopłacasz podatku (polski podatek = 0)
• Nadpłata podatku zagranicznego "przepada" — nie możesz jej odzyskać w Polsce
• Możesz wystąpić o zwrot nadpłaty do zagranicznego urzędu skarbowego

Praktyczna rada

Aby uniknąć nadpłaty podatku za granicą:

• Zawsze składaj W-8BEN dla dywidend z USA
• Dla dywidend z innych krajów sprawdź, czy broker automatycznie stosuje obniżoną stawkę z UPO
• W razie potrzeby uzyskaj certyfikat rezydencji podatkowej w polskim urzędzie skarbowym